Visie
AI-geletterdheid is vakmanschap
De overheid zet steeds vaker algoritmes in voor taken die burgers raken. Dat vraagt om professionals die begrijpen wat er gebeurt, de juiste vragen stellen en de rechtsstaat bewaken. Zes uitgangspunten:
AI-geletterdheid is voor iedereen met een publieke taak
Algoritmes veranderen de relatie tussen overheid en burger. Begrijpen hoe ze werken is daarom geen specialisme voor IT, maar een basiscompetentie voor iedereen die beleid maakt, uitvoert of leidinggeeft.
ChatGPT is het topje van de ijsberg
Generatieve AI zette het onderwerp op de agenda, maar de overheid werkt al tientallen jaren met rekenregels en beslisbomen. Wat mensen al gebruiken is de ingang naar die bredere vragen.
Een algoritme is nooit neutraal
Een algoritme is een beleidsinstrument. In elke rekenregel en elke dataset zitten keuzes en aannames. Wie dat ziet, kan ze bespreken en bijsturen.
Waarden bewust afwegen
Gelijke behandeling, privacy, rechtszekerheid, transparantie en doelmatigheid zijn allemaal publieke waarden, en ze kunnen botsen. Verantwoord werken met AI betekent die afweging bewust maken en kunnen uitleggen.
De mens blijft verantwoordelijk
Menselijke tussenkomst werkt alleen als iemand de tijd, kennis en het mandaat heeft om af te wijken van een systeemadvies. Anders wordt het een vinkje.
Leren landt in de organisatie
Kennis alleen is niet genoeg. Zonder tijd, een duidelijke visie en collega’s die de brug slaan tussen techniek en beleid blijft het geleerde liggen.
Wat is AI-geletterdheid, en waarom nu?
De kennis, vaardigheden en houding die nodig zijn om AI-systemen in het openbaar bestuurgeïnformeerd, kritisch en juridisch verantwoord te gebruiken, en de daarbij behorende kansen, risico’s en mogelijke schade te herkennen.
Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om, zoveel als mogelijk, te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken […]
Van visie naar aanbod
Drie rollen, drie trainingen
Iedereen in de organisatie heeft een eigen rol bij verantwoord gebruik van AI.
De professional als gebruiker
Werkt met AI en algoritmes, en weet wanneer een uitkomst kritisch bevraagd moet worden.
De adviseur als beoordelaar en opdrachtgever
Beoordeelt systemen aan de hand van publieke waarden en houdt de regie, ook richting IT en leveranciers.
De leidinggevende als richtinggever
Geeft richting, maakt ruimte om te leren en organiseert tegenspraak wanneer het schuurt.